δημοσίευση από “Ελευθεροτυπία

«Guilt»
Μια ταινία του Βασίλη Μαζωμένου
Οι μέχρι τώρα ταινίες, που είχαν ως κέντρο το πρόβλημα της Κύπρου, περιορίζονταν στην ανάδειξη του άδικου και συνάμα τραγικού, ενώ, νομίμως, στόχευαν στην πρόκληση ανθρωπιστικών και πολιτικών αντιδράσεων ευρείας κλίμακας. Η ταινία του Βασίλη Μαζωμένου, σημαντικής αισθητικής αξίας, διαφέρει για πολλούς λόγους. Σήμερα, τριάντα πέντε χρόνια μετά, απουσιάζει εκείνος ο ψυχικός συγκλονισμός, που πάνω του… χόρεψαν πολλοί. Γι αυτό, τα υλικά του δημιουργού είναι τέτοιας υφής, ώστε, σε επίπεδο τέχνης τουλάχιστον, να ανατρέπεται το στερεότυπο που ταξινομεί το κυπριακό στα θέματα που πια “δεν πουλάνε”.
Ο φακός του Β. Μαζωμένου στο πρώτο μέρος (1959) εστιάζει στην αγγλική κατοχή. Ο παραλογισμός που προκύπτει από τη σύγκρουση μιας υπερδύναμης με έναν ευάριθμο λαό, αποδίδεται με μία καφκικής προελεύσεως έμπνευση. Με μια μηχανή ομολογίας και μαζί οδυνηρού σωματικού βασανισμού. Η μηχανή θεοποιείται και όσοι την δια-χειρίζονται αποκτούν ακαταμάχητες εξουσιαστικές ικανότητες. Μέχρι που αμφισβητείται και αποσύρεται. Οι υποδηλώσεις έχουν χαρακτηριστική ενάργεια. Στη μηχανή βασανισμού των Κυπρίων «τρομοκρατών» αντανακλάται η καταρρέουσα, πάλαι ποτέ αγγλική αυτοκρατορία.
Στη δεύτερη θεματική περιοχή της ταινίας (1974), ο φακός επικεντρώνεται στην τουρκική εισβολή. Εδώ ο Μαζωμένος χρησιμοποιεί λιτή αφήγηση και μεταδίδει εσωτερικά ρίγη και κραδασμούς, αποφεύγοντας κάθε ακραία συγκινησιακή φόρτιση που θα μπορούσε να υπονομεύσει το προσδοκώμενο αποτέλεσμα, τον αναστοχασμό από την πλευρά του θεατή. Η αφήγηση αισθητοποιεί το δράμα εκείνων των ημερών, καθώς περιφέρεται στα στενά της παλιάς Λευκωσίας με τη συνέργεια μιας εκπληκτικής φωτογραφίας, που αφήνοντας τα πρόσωπα να τρέχουν βιαστικά, επιμένει στο υπόφως και τις σκιάσεις.
Στην τρίτη θεματική περιοχή (1996) προβάλλεται το μείζον θέμα της ενοχής. Εδώ,το αισθητικό μεταβάλλεται σε καταγγελτικό. Η θαυμαστή ισορροπία με την οποία ο Μαζωμένος διαχειρίζεται τα πράγματα, επιβεβαιώνουν την ποιητική του. Κι αυτό, παρ’ ότι ο ίδιος γνωρίζει πως καταθέτοντας την γυμνή αλήθεια θα δυσαρεστήσει πολλούς. Καταπληκτική η καταγραφή του εκπεσμού του εμπόρου όπλων, όπου ο διάλογος με τον πρώην κρατούμενο λειτουργεί εξισωτικά μαζί και λυτρωτικά, ενώ αφήνει περιθώρια για να ερμηνευθεί η πτώση του ως έργο της Νέμεσης.
Στο τέλος, το πλάνο με το αιωρούμενο σώμα στο ικρίωμα, κυριολεκτικά συγκλονίζει. Το αντικειμενικά απωθητικό, ως εικόνα, συναιρείται με σκηνοθετικά ευρηματικές αιχμές για τη συνενοχή που οφείλουν να αισθάνονται οι τρεις εγγυήτριες δυνάμεις της Κύπρου.

Μάριος Μιχαηλίδης
Ραφήνα, 8 Φεβρουαρίου 2010

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s