ραντεβού στα γουναράδικα (2)

Ευχαριστώ τους φίλους για την ολόπλευρη υποστήριξη στην ταινία , ιδιαίτερα τους μαθητές μου για τα συγκινητικά μηνύματα τους. Με τους προγλωσσικούς κονδυλοφόρους δεν τσιμπάμε!

(από παλιότερο κείμενο μου στο ΑΝΤΙ)

«ΚΑΙ ΟΙ ΚΡΙΝΟΝΤΕΣ ΚΡΙΝΟΝΤΑΙ»
μικρό δοκίμιο για την κινηματογραφική κριτική

Η κριτική ξεκίνησε σα μια εμπεριστατωμένη μελέτη, μια αιτιολογημένη κρίση των πνευματικών και καλλιτεχνικών έργων και εξελίχθηκε σε αυτόνομο κλάδων των επιστημών και των τεχνών. Αποτέλεσε, δηλαδή, ανεξάρτητο είδος λόγου και τελικά επάγγελμα κατά τους νεότερους χρόνους. Στην αρχαιότητα δεν μπορεί να γίνεται λόγος για κριτική, αν και σε συγγραφείς όπως ο Παυσανίας ή ο Λουκιανός βρίσκουμε εξαίρετα δείγματα κριτικής ικανότητας. Στους Αλεξανδρινούς συναντάμε μόνο φιλολογική κριτική, η οποία περιορίστηκε στην κατάταξη των έργων, στο ύφος και στη γλώσσα τους. Μετά την Αναγέννηση, η σπουδή των αρχαίων κειμένων επαναφέρει τα κλασσικά αισθητικά δόγματα, από τα οποία η κριτική της τέχνης θα απελευθερωθεί με τη βοήθεια του ρομαντισμού. Ο κριτικός αντιπροσωπεύει τον επιτήδειο στο να κρίνει, το σχολιαστή και αξιολογητή των έργων, με κύριες ιδιότητες την αμεροληψία, την οξυδέρκεια και την τεκμηρίωση.
Η κινηματογραφική κριτική, με δείγματα εξαίρετα στο παρελθόν, όταν όχι μόνο αξιολογούσε τις ταινίες αλλά δημιουργούσε ολόκληρα αισθητικά και θεματικά κινήματα (βλ. Νουβέλ Βάγκ), βρίσκεται σήμερα σε οριακό σημείο. Δεχόμενη κι αυτή, τις επιθέσεις των νόμων του παρασιτικού κεφαλαίου και της εκπτωτικής μυθολογίας του δυτικού πολιτισμού, εμφανίζει φαινόμενα παρακμής και αδιεξόδου. Η κινηματογραφική κριτική έχασε, εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων, τη γοητεία της διείσδυσης στον πυρήνα των ταινιών, την οξυδερκή παρατηρητικότητα, την τεκμηριωμένη ανάλυση. Η κιν/φική κριτική έχασε την ευγένεια της, τα ηδονικά της στοιχεία που αντικαταστάθηκαν από μια καινοφανή λάμψη.
Ο κιν/φικός κριτικός, ασκούμενος κυρίως στον ημερήσιο και περιοδικό τύπο, έγινε δημόσιος κήρυκας των γραφείων διανομής και η αξιολόγηση του ξέπεσε στη μεταφορά των δελτίων τύπου και σε απλουστευτικές διαπιστώσεις πρώτου επιπέδου ανάγνωσης. Στο όνομα της ισορροπίας με το «κοινό – μέσο γούστο», η κριτική αναζητά πλέον τη διασημότητα και τη φήμη για να πάρει λίγο από τη δική τους λάμψη και να … πουλήσει. Τα κείμενα χάνουν την εγκυρότητα τους και μεταλλάσσονται σε παρακινηματογραφικά σχόλια κίτρινου χρώματος.
Η ευκολία που διαβάζονται οι ταινίες, οι παραλείψεις άλλων ταινιών, η περιφρόνηση (στο όνομα του προσωπικού γούστου!!!) ολόκληρων σύγχρονων κινημάτων, είναι μόνο λίγα από τα στοιχεία του φαινομένου του τέλους της κριτικής.
«Κανείς δεν γνωρίζει με την πρώτη το αριστούργημα», έλεγε ο Ε. Πάουντ. Και επειδή αυτό είναι μια υπόθεση του ιστορικού ή του …αρχαιολόγου του μέλλοντος, ας ασχοληθούμε με τα «μικρά και ταπεινά». Οι ιδέες δεν έχουν σύνορα για να δεσμεύονται σε μικρές και μεγάλες. Είναι υλικό του Ασυνειδήτου και η αισθητική και η τεχνική απλώς τις λειαίνουν. Μόνο ένας νοσηρός νους μπορεί να καταδικάζει τους καλλιτέχνες σε «μικρά κατανοητά σχέδια αντλημένα από την καθημερινότητα», όπως λέγεται εσχάτως. Ο αυστηρός Πατέρας – Κριτικός συστήνει στον άτακτο Γιο – Καλλιτέχνη τι πρέπει να πράξει για να το εγκρίνει. Και επειδή παίζει το ρόλο του μεσολαβητή με το θεατή (παρόμοιο ρόλο που παίζει ο παπάς που μεσολαβεί ανάμεσα στον πιστό και στο Θεό) μιλά και εξ ονόματος του. Όλο το σύστημα νοσεί ακριβώς επειδή «το παιχνίδι παίζεται έτσι». Όποιος πάει αντίθετα, απλώς εξαφανίζεται μέχρι να συνετιστεί! Σε μερικά χρόνια κανείς δεν θα το θυμάται κι όταν επανέλθει «καθαρός» από τις παλιές του ιδέες που τον «κατέστρεψαν», ταπεινωμένος, οι ίδιοι άνθρωποι θα γράψουν από τις ίδιες σελίδες για τη θριαμβική επάνοδο του.
Μόνο η συνεπής προσήλωση σε ένα κιν/φο – τέχνη, μπορεί να είναι η απάντηση στην εκπτωτική πορεία της γραφής. Ο ανίδεος γραφιάς εκτίθεται με τις σημαντικές ταινίες. Και απαντά είτε με ύβρη είτα με σιωπή. Η κρίση της κιν/φικής γραφής, συνέπεια της κρίσης της τέχνης κι όχι μόνο, ξεπερνιέται μόνο με τη λύση του αδιεξόδου στο οποίο έχει περιέλθει ο δυτικός πολιτισμός. Πάνω στα ερείπια της παλιάς εποχής η γραφή πρέπει να αναγεννηθεί και να γίνει δημιουργία.

One response to “ραντεβού στα γουναράδικα (2)

  1. Επιτέλους με όλους αυτούς τους αμόρφωτους διαπλεκόμενους!
    Πότε θα μπει ένα τέλος στην καφρίλα και στην ασχετοσύνη.
    κ. Μαζωμένε τα λέτε κομψά και ευγενικά.
    Σας εύχομαι κάθε επιτυχία στα νέα σας σχέδια.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s